Vervuilende pfas-fabriek Chemours betaalde geen winstbelasting dankzij ‘cynische constructie’

De Amerikaanse chemiemultinational Chemours in Dordrecht maakt honderden miljoenen aan winst, vervuilt de omgeving met giftige stoffen, maar hoefde de afgelopen jaren toch geen winstbelasting te betalen.

Dankzij een ‘cynische constructie’ kon de Amerikaanse chemiemultinational Chemours de winst in Nederland drukken en naar Zwitserland verschuiven: door intern de prijzen te verlagen en extern te verhogen. Het verkoopkantoor in Genève maakte een mooie winst, die als dividend weer naar Nederland vloeide. Omdat die winst waarschijnlijk in Zwitserland belast is, voor een lager tarief dan hier, hoefde het bedrijf hier geen belasting te betalen.

Een duidelijk geval van belastingontwijking, zeggen hoogleraar belastingen Arjan Lejour en oud-FIOD-inspecteur Jan van Koningsveld. Die constructie is misschien niet illegaal, maar wel immoreel, zegt Lejour. ‘Dit is een multinational die alleen geeft om maximale winst, zonder rekening te houden met de maatschappij.’

Chemours zegt dat de constructie om zakelijke redenen is opgezet en niet om belastingen te ontwijken. ‘Maar los van de vraag of het moedwillig was,’ zegt Van Koningsveld. ‘Het feit dat zo’n fabriek zulke schade aan de omgeving veroorzaakt zonder winstbelasting te betalen in Nederland, vind ik al heel erg.’

Onderzoeksverantwoording

In dit onderzoek heeft The Investigative Desk de publieke jaarverslagen van Chemours en DuPont vanaf 2011 tot nu geanalyseerd. Omdat publieke jaarverslagen niet alle informatie bevatten die het bedrijf of de Belastingdienst wel kan zien in een fiscale jaarrekening, zijn de cijfers mogelijk niet volledig toereikend.

De documenten zijn geanalyseerd op indicatoren van agressieve belastingontwijking, vastgesteld door onder meer de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) en de Europese Unie.

Vervolgens zijn de cijfers uit de winst- en verliesrekening over operationele winst, totale winst voor belasting, financieel inkomen en vennootschapsbelasting (winstbelasting) in een Excel-sheet gezet om de totalen te berekenen. Daaruit bleek dat Chemours sinds 2017 aanzienlijk minder vennootschapsbelasting ging betalen dan daarvoor.

Uit de analyse bleek ook dat de ontvangen dividenden na 2019 voor meer dan 95% uit Zwitserland kwamen. In 2018 is niet te zien hoeveel uit Zwitserland kwam en hoeveel uit andere deelnemingen. Mogelijk was het aandeel van Zwitserland toen lager.

Uit de jaarverslagen blijkt ook dat Chemours Nederland voornamelijk intern verkoopt, al is niet goed te zien hoeveel procent aan de Zwitserse dochter verkocht wordt. Het bedrijf schrijft wel dat Chemours Zwitserland de voornaamste klant is en heeft dat ook bevestigd in een reactie.

Er is gekozen om de jaren tussen 2018 en 2022 als uitgangspunt van de analyse te maken, omdat het bedrijf in 2018 aankondigde de prijzen intern te verlagen en extern te verhogen. Vanaf dat moment is ook duidelijk te zien dat de operationele winst uit de fabriek daalde, terwijl de winst uit dividenden steeg. Hoewel Chemours in 2017 ook geen winstbelasting betaalde maar ontving, is dat jaar om die reden niet meegenomen in de basisanalyse.

Chemours betaalde wel belasting in 2015 en 2016. Om het volledige overzicht sinds de spin-off van DuPont weer te geven, is ook de totale afgedragen winstbelasting tussen 2015 en 2022 meegenomen in het artikel.

Het bedrijf geeft zelf aan dat het belangrijk is om de jaren vanaf 2011 ook mee te nemen in de analyse. Er is gekozen om die cijfers mee te nemen in het artikel vanwege een volledige weergave van de feiten. Het is niet het uitgangspunt van de analyse, omdat het in die tijd om een ander bedrijf ging en omdat de kanteling waarmee minder belasting betaald werd vanaf 2018 is ingezet.